Odwrócona hipoteka – kiedy i komu może się opłacać?

Z odwróconej hipoteki chętnie korzystają seniorzy z Zachodu. W Polsce produkt ten nie jest szczególnie popularny – na rynku działa zaledwie kilka oferujących go firm. Tłumaczymy, czym jest, jak działa i komu jest dedykowana odwrócona hipoteka.

Odwrócona hipoteka – odwrócony kredyt hipoteczny czy renta dożywotnia?

Przejście na emeryturę oznacza niższe niż wcześniej dochody. Świadczenia emerytalno-rentowe wypłacane przez ZUS często są na tyle skromne, że nie pozwalają seniorowi utrzymać posiadanego majątku, czyli mieszkania lub domu. Nieruchomość może jednak zapewnić dodatkowe środki. W Polsce odwrócona hipoteka funkcjonuje w dwóch modelach – odwróconego kredytu hipotecznego i renty dożywotniej.
podpisywanie dokumentów
Mimo że zarówno w ramach odwróconego kredytu hipotecznego, jak i renty dożywotniej senior może liczyć na wypłatę pieniędzy, to w praktyce ten pierwszy produkt nie jest dostępny na polskim rynku. Dlaczego? Choć odwrócony kredyt hipoteczny został uregulowany w prawie, to aktualnie żaden bank nie ma go w swojej ofercie.

Jak działa odwrócony kredyt hipoteczny?

Jak sama nazwa wskazuje, odwrócony kredyt hipoteczny działa odwrotnie niż kredyt hipoteczny. Właściciel mieszkania zawiera z bankiem umowę, na mocy której bank dożywotnio wypłaca mu co miesiąc uzgodnioną kwotę pieniędzy. Zabezpieczeniem umowy jest hipoteka ustanowiona na nieruchomości należącej do seniora. Jednocześnie senior wciąż pozostaje właścicielem nieruchomości, może z niej swobodnie korzystać i ma prawo przebywać w niej aż do śmierci.

Jeżeli po śmierci seniora jego spadkobiercy nie zdecydują się na spłatę hipoteki, nieruchomość przejmuje bank. W takiej sytuacji ma on jednak obowiązek rozliczyć się ze spadkobiercami, czyli wypłacić im różnicę między wypłaconym seniorowi świadczeniem a wartością nieruchomości.

Czym jest renta dożywotnia?

Ponieważ banki nie zdecydowały się wprowadzić do swoich ofert odwróconych kredytów hipotecznych, niszę na rynku wykorzystały prywatne fundusze hipoteczne. Proponują one rentę dożywotnią. Produkt ten od odwróconego kredytu hipotecznego różni się pod wieloma względami:

  • w momencie podpisania umowy senior przestaje być właścicielem nieruchomości (jego spadkobiercy nie będą mogli jej odzyskać), dzięki czemu wszelkie koszty jej utrzymania przechodzą na drugą stronę umowy – fundusz hipoteczny,
  • w związku z tym, że senior przestaje być właścicielem nieruchomości, na jego rzecz ustanawiana jest służebność osobista lub prawo do użytkowania mieszkania, na mocy którego może on dalej mieszkać w domu lub lokalu aż do śmierci,
  • w razie gdyby fundusz nie wywiązywał się z wypłaty świadczenia, senior musi wystąpić do sądu jedynie o nadanie klauzuli wykonalności – fundusz poddaje się egzekucji na podstawie art. 777 Kodeksu cywilnego, a to oznacza krótszą drogę odzyskiwania należności,
  • środki nie muszą być wypłacane dożywotnio, ale przez z góry określony okres, np. 15 lat – w dużej mierze zależy to od wieku seniora i wartości jego nieruchomości,

Niektóre fundusze działające na polskim rynku proponują swoim klientom ustanowienie na ich rzecz hipoteki na nieruchomości. To dodatkowe zabezpieczenie. W razie gdyby firma nie płaciła, senior będzie mógł odzyskać dom lub mieszkanie.

Renta dożywotnia – na co trzeba uważać?

Seniorzy, którzy chcieliby zwiększyć wysokość swoich dochodów, wykorzystując do tego posiadaną nieruchomość, muszą wykazać się ostrożnością. Dlaczego? Powodem jest brak stosownych przepisów regulujących rentę dożywotnią. Chociaż projekt odpowiedniej ustawy powstał w 2014 r., to do tej pory jej zapisy nie weszły w życie.

Działalność funduszy oferujących renty dożywotnie nie jest kontrolowana przez KNF. Podmioty te nie są też zobowiązane do posiadania jakichkolwiek rezerw finansowych, które mogłyby gwarantować seniorom, że będą oni otrzymywać pieniądze zgodnie z podpisanym aktem notarialnym. To może rodzić spore problemy w sytuacji, gdy fundusz nie wywiąże się ze swoich zobowiązań.

Odrębną kwestią pozostaje wysokość świadczenia wypłacanego seniorom. Kwota zależy od oczekiwanej długości życia seniora i wartości nieruchomości. Osoby zainteresowane podpisaniem umowy o rentę dożywotnią mogą wyliczyć przybliżoną wartość świadczenia, korzystając z kalkulatorów zamieszczonych na stronach internetowych poszczególnych funduszy. Najczęściej wysokość wypłaconego przez firmę świadczenia oscyluje w granicy 50 proc. wartości nieruchomości.

FacebookLinkedInTwitterEmail